Ngoài Moscow, Saint Petersburg, bạn đến những miền đất lạ này ở nước Nga chưa?
Nhắc đến nước Nga gần đây thì chắc tâm điểm là chuyện người Việt có hộ chiếu phổ thông được miễn visa vô Nga với thời gian ở lại 30 ngày. Và chuyện mình muốn nói thêm nhân dịp này hơi ngược đời một chút, là về những miền đất ít ai biết đến của nước Nga.
Nước Nga đối với nhiều người là thủ đô Moscow, cố đô Saint Petersburg, hay quảng trường Đỏ, rồi cung điện mùa đông… Và nhất là mùa thu Nga đẹp huy hoàng đã đi vào sách vở, hội họa, thơ nhạc.
Nhưng xứ sở này còn có những miền đất gần như không có tên trên bản đồ du lịch. Đó là những ngôi làng với nhiều căn nhà gỗ bên hồ nước, những thị trấn nhỏ nép mình dưới chân núi, những thảo nguyên mênh mông, những cao nguyên đá kỳ vĩ, hay hòn đảo giữa biển Bắc Cực…
Cao nguyên Putorana với vẻ đẹp choáng ngợp
Nằm ở vùng Krasnoyarsk, phía bắc Siberia, gần thành phố Norilsk. Đây là vùng đất có cảnh quan thiên nhiên gây choáng ngợp với cao nguyên núi lửa cổ đại. Ở đây có những dãy núi đá xếp tầng, vách đá dựng đứng, thung lũng sâu, hồ nước xanh thẳm và hàng nghìn dòng thác. Cảnh quan có vẻ đẹp rất khác biệt khi vừa hoang sơ, vừa hùng vĩ, được UNESCO công nhận là Di sản thiên nhiên thế giới năm 2010.
Nơi đây có nhiều điều để khám phá. Đó là hồ Lama nằm giữa những vách núi cao, phản chiếu vẻ đẹp của những cánh rừng, những thác nước khổng lồ có dòng nước đổ từ các vách đá cao xuống hồ xanh ngọc, những thung lũng băng hà với địa hình được kiến tạo từ hàng triệu năm. Đó còn là cảnh quan Bắc Cực mãn nhãn, vào thời điểm thích hợp có thể quan sát hiện tượng mặt trời lúc nửa đêm.
Ẩm thực nơi đây đặc sắc, đặc trưng của các dân tộc bản địa phương Bắc như Evenki, Dolgan. Những món ngon như cá hồi Bắc Cực, cá hồi trắng, cá grayling. Cá đông lạnh nơi đây thường được cắt lát mỏng kiểu stroganina. Thịt tuần lộc thì được chế biến thành món hầm, nướng hoặc súp. Trái cây có các loại quả mọng như lingonberry, cloudberry và blueberry.
Đây là điểm đến rất khó đi du lịch tự túc, thường phải kết hợp phương tiện địa phương, tàu thuyền và tour chuyên biệt. Thời gian thích hợp để đến đây là khoảng tháng 7 – 8, khi điều kiện tiếp cận thuận lợi hơn.
Cộng hòa Altai của cư dân du mục
Nằm ở phía tây nam Siberia, giáp Kazakhstan, Mông Cổ và Trung Quốc, Altai là vùng đất có vẻ đẹp tổng hòa của núi tuyết, rừng thông, đồng cỏ trên núi cao, sông băng, hồ nước xanh ngọc và những thung lũng bao la. Nơi đây còn mang đậm dấu ấn văn hóa của người Altai, một cộng đồng bản địa có truyền thống du mục, tín ngưỡng gắn với thiên nhiên và âm nhạc dân gian độc đáo.
Altai có những hồ đẹp như hồ Kucherla nằm giữa những dãy núi cao, bao quanh là rừng và đồng cỏ, hồ Akkem nằm dưới chân núi Belukha, một trong những ngọn núi thiêng. Hoặc thung lũng Chulyshman với những vách núi cao, thác nước và cảnh quan hùng vĩ, đèo Katu-Yaryk ngoạn mục nhìn xuống thung sâu và đường Chuya, một trong những cung đường đẹp nhất nước Nga.
Người Altai có truyền thống sử dụng nhạc cụ dây hai dây topshuur, âm thanh trầm. Nhạc cụ này giàu tính tự sự, thường gắn với những câu chuyện về núi rừng, tổ tiên và đời sống du mục.
Altai có nền ẩm thực bản địa đặc sắc với thịt cừu, thịt bò và thịt ngựa chế biến theo phong cách du mục. Có món sữa ngựa lên men và các sản phẩm sữa truyền thống. Hay phô mai khô thường được dùng làm thực phẩm dự trữ. Mật ong Altai cũng rất nổi tiếng hoặc trà thảo mộc từ các loại cây mọc tự nhiên.
Thời gian đẹp nhất để đến đây là tháng 6 – 9, nhất là tháng 9 khi rừng cây chuyển mùa thu với hai màu sắc chủ đạo vàng – đỏ.
Sortavala, thị trấn cổ bên hồ
Thị trấn này nằm bên hồ Ladoga, thuộc Cộng hòa Karelia, phía tây bắc nước Nga. Sortavala là thị trấn nhỏ có kiến trúc mang dấu ấn lịch sử Phần Lan và Bắc Âu. Nơi đây quyến rũ khách du nhờ những ngôi nhà cổ, đường phố yên tĩnh, bến thuyền bên hồ.
Sortavala là cửa ngõ để khám phá một trong những khu vực có phong cảnh đẹp nhất Karelia. Những địa điểm không nên bỏ qua là hồ Ladoga – hồ nước ngọt lớn nhất châu Âu, có vô số đảo đá và vịnh nhỏ. Công viên núi Ruskeala vốn là mỏ đá cẩm thạch được chuyển đổi thành công viên du lịch, nổi bật với hồ nước xanh ngọc giữa những vách đá. Quần đảo Ladoga Skerries với hàng trăm đảo đá nhỏ, rừng thông và vịnh nước.
Đây là một trong những vùng ẩm thực thú vị nhất miền Bắc nước Nga. Nơi đây có kalitki là dạng bánh nướng nhỏ với lớp vỏ mỏng, nhân khoai tây, cháo gạo hoặc các loại ngũ cốc. Đây là là món ăn truyền thống có lịch sử lâu đời, thể hiện ảnh hưởng văn hóa Karelia và Phần Lan. Các món cá như cá hồ nướng hoặc hun khói, súp cá kiểu Karelia. Các món ăn từ rừng có bánh ngọt nhân quả mọng rừng, món từ nấm rừng và khoai tây.
Thời gian đẹp nhất ở đây là tháng 6 – 9. Nếu đến vào mùa đông thì thích hợp hơn với người yêu thích cảnh tuyết và những hoạt động ngoài trời.
Solovetsky, quần đảo huyền bí giữa biển Trắng
Solovetsky nằm giữa biển Trắng, thuộc tỉnh Arkhangelsk, phía bắc nước Nga. Đây là quần đảo có sự kết hợp rất đặc biệt giữa thiên nhiên, lịch sử, kiến trúc tôn giáo và những câu chuyện đầy biến động của nước Nga.
Quần đảo được UNESCO công nhận là Di sản thế giới. Điểm nổi bật ở đây là tu viện Solovetsky, quần thể kiến trúc tôn giáo có từ thế kỷ XV, với tường thành đá đồ sộ, mái vòm và tháp nhà thờ nổi bật giữa cảnh quan biển lạnh phương Bắc.
Những địa chỉ đáng khám phá là tu viện Solovetsky và những công trình kiến trúc cổ, những mê cung đá cổ đại trên các đảo, được cho là có liên quan đến hoạt động nghi lễ của cư dân tiền sử. Nơi đây không chỉ có hồ nước ngọt, rừng thông và những bờ biển đá mà còn có những dấu tích lịch sử của hệ thống trại lao động cưỡng bức Solovki thời Liên Xô, một phần lịch sử đau thương của nước Nga.
Quần đảo có nhiều món lạ như cá tuyết, cá hồi và cá biển Trắng, với các món chế biến như cá hun khói, cá muối, súp cá kiểu phương Bắc. Trên đảo còn có các loại quả mọng và nấm rừng. Ngoài ra, có bánh mì đen và những món ăn truyền thống trong các khu dân cư ven biển.
Thời gian đẹp để đến đây là tháng 6 – 8, vào mùa có ngày dài và ánh sáng đặc biệt ở miền Bắc nước Nga.
Valday, miền đất của hồ, rừng và những ngôi nhà gỗ bình yên
Nằm ở tỉnh Novgorod giữa Moscow và Saint Petersburg, Valday là vùng đất có vẻ đẹp nhẹ nhàng. Nơi đây không có những ngọn núi cao hay thác nước khổng lồ, chỉ có những hồ nước trong, khu rừng xanh, hay những đảo nhỏ.
Nhịp sống nơi đây chậm rãi, với những điểm như hồ Valday có mặt nước rộng, trong xanh, bao quanh là rừng. Tu viện Iversky nằm trên hòn đảo giữa hồ, có từ thế kỷ XVII. Vườn quốc gia Valdaysky có hệ sinh thái rừng, hồ và nhiều loài chim. Hoặc đơn giản là những làng nhỏ với nhà gỗ, vườn cây và bến thuyền.
Valday có nền ẩm thực đặc trưng của miền rừng hồ với các món như cá nước ngọt nướng, hấp và hun khói, súp cá Nga, bánh nướng nhân nấm, mật ong, quả mọng rừng, các món khoai tây và rau củ theo mùa.
Điều thú vị là Valday từng nổi tiếng với nghề sản xuất chuông, đặc biệt chuông nhỏ và chuông xe ngựa. Đây cũng là nét văn hóa thủ công đáng để du khách tìm hiểu khi ghé thăm.
Tháng 6 – 9 là thời gian đẹp nhất ở đây khi mùa thu đến với sắc vàng và đỏ của những cánh rừng.
Cộng hòa Kalmykia, nơi có những ngôi chùa giữa nước Nga
Nằm ở miền Nam nước Nga, phía tây bắc biển Caspi, Kalmykia là vùng đất đặc biệt về văn hóa. Đây là nơi sinh sống của người Kalmyk, dân tộc có nguồn gốc Mông Cổ, theo Phật giáo Tây Tạng.
Đến Kalmykia, du khách có thể bắt gặp những ngôi chùa Phật giáo, tượng Phật và các công trình kiến trúc mang đậm dấu ấn Trung Á giữa khung cảnh thảo nguyên Nga.
Những điểm hay để khám phá có Elista, thủ phủ của Kalmykia, nơi có ngôi chùa lớn Golden Abode of Buddha Shakyamuni. Những cánh đồng hoa tulip hoang dã vào mùa xuân. Những hồ nước mặn có sắc hồng hoặc màu sắc thay đổi tùy điều kiện tự nhiên. Những vùng thảo nguyên rộng lớn với đàn gia súc và các khu định cư truyền thống.
Ẩm thực nơi đây rất khác biệt so với các vùng Nga châu Âu, với thịt cừu, thịt bò, súp thịt và bánh bao hấp. Ngoài ra có các món từ sữa, phô mai và bơ. Đáng chú ý, có loại trà Kalmyk độc đáo, thường được nấu với trà, sữa, muối và đôi khi thêm bơ hoặc gia vị. Trà Kalmyk đặc biệt ở chỗ không phải trà ngọt uống giải khát theo kiểu thông thường mà là thức uống mặn, béo, giàu năng lượng, có nguồn gốc từ đời sống du mục.
Thời gian đẹp ở đây là tháng 4 – 5 là mùa nhiều loài hoa khoe sắc, đến tháng 9 – 10 thì trời mát mẻ hơn.
